Wat sê die wet oor Tuisonderwys?

Wat sê die wet oor Tuisonderwys? Twee artikels van die SA Skolewet, 84 van 1996, is van toepassing op tuisonderwys. Die eerste een is Artikel 3:

  1. Compulsory attendance.

(1)  Subject to this Act and any applicable provincial law, every parent must cause every learner for whom he or she is responsible to attend a school from the first school day of the year in which such learner reaches the age of seven years until the last school day of the year in which such learner reaches the age of fifteen years or the ninth grade, whichever occurs first….

(5)  If a learner who is subject to compulsory attendance in terms of subsection (1) is not enrolled at or fails to attend a school, the Head of Department may—

(a) investigate the circumstances of the learner’s absence from school;

(b) take appropriate measures to remedy the situation; and

(c) failing such a remedy, issue a written notice to the parent of the learner requiring compliance with subsection (1).

(6)  Subject to this Act and any other applicable law—

(a) any parent who, without just cause and after a written notice from the Head of Department, fails to comply with subsection (1), is guilty of an offence and liable on conviction to a fine or to imprisonment for a period not exceeding six months; or

(b) any other person who, without just cause, prevents a learner who is subject to compulsory attendance from attending a school, is guilty of an offence and liable on conviction to a fine or to imprisonment for a period not exceeding six months.

Ouers kan dus vervolg word as hulle hul kinders verhoed om skool by te woon.

Volgens Artikel 51 van die SA Skolewet, 84 van 1996, moet ‘n ouer by die Provinsiale Onderwysdepartement aansoek doen vir registrasie van sy kind as ‘n leerder tuis. Wanneer ‘n kind geregistreer is, is hy/sy onthef van skoolplig. ‘n Ouer wie se kind geregistreer is, kan dus nie vervolg word omdat sy kind nie skool bywoon nie.

Aangehaal uit die SA Skolewet:

  1. Registration of learner for education at home.

(1)  A parent may apply to the Head of Department for the registration of a learner to receive education at the learner’s home.

(2)  The Head of Department must register a learner as contemplated in subsection (1) if he or she is satisfied that—

(a) the registration is in the interests of the learner;

(b) the education likely to be received by the learner at home—

(i) will meet the minimum requirements of the curriculum at public schools; and

(ii)will be of a standard not inferior to the standard of education provided at public schools; and

(c) the parent will comply with any other reasonable conditions set by the Head of Department.

(3)  The Head of Department may, subject to subsection (4), withdraw the registration referred to in subsection (1).

(4)  The Head of Department may not withdraw the registration until he or she—

(a) has informed the parent of his or her intention so to act and the reasons therefor;

(b) has granted the parent an opportunity to make representations to him or her in relation to such action; and

(c) has duly considered any such representations received.

(5)  A parent may appeal to the Member of the Executive Council against the withdrawal of a registration or a refusal to register a learner in terms of this Act.

Uitsondering: Wes-Kaap. Die regsituasie in die Wes-Kaap verskil van dié in die ander provinsies. Artikel 36 van die Wes-Kaapse Provinsiale Skoolonderwyswet (WCSEA) lees soos volg: “The requirements and conditions for the registration of a learner for education at home shall be as prescribed.” Om die vereistes en voorwaardes vir registrasie te omskryf, moet die Wes-Kaapse regering regulasies publiseer wat hierdie vereistes en voorwaardes omskryf. Die Wes-Kaapse regering het nog nie sulke regulasies gepromulgeer nie. In die afwesigheid van sulke regulasies is dit onmoontlik om te bepaal of iemand wat by die WKOD geregistreer is vir tuisonderwys in werklikheid aan die vereistes van die wet voldoen. In die lig daarvan dat daar geen wetlike meganisme is vir registrasie by die WKOD nie, het registrasies wat deur WKOD-amptenare gedoen word geen wetlike status nie, en kan dit as onwettig beskou word.

Waarom verkies 98% van tuisskolers om nie te registreer nie? Ten spyte van die bedreiging van vervolging verkies die oorgrote meerderheid van tuisskolers in Suid-Afrika om nie te registreer nie.  ’n Paar redes kan genoem word as voorbeeld waarom hierdie ouers kies om NIE te registreer nie. (Die registrasieproses verskil van provinsie tot provinsie, en sommige provinsies vereis byvoorbeeld ook dat ouers ’n onderwyskwalifikasie moet hê – ’n vereiste wat al deur deeglike navorsing as ongegrond bewys is.)

  1. Minimumvereistes. Een van die vereistes in die registrasieproses is dat ’n tuisleerder wat by die owerheid geregistreer is, moet voldoen aan die minimum vereistes van die kurrikulum in staatskole. Let daarop dat dit NIE net ‘n kurrikulum is nie – dit is ‘n hele onderwysstelsel, wat assessering insluit. Die staatskurrikulum is ideologies swaar gelaai, met spesifieke politieke oogmerke. Die meeste ouers wat tuisonderwys kies, verkies om nie hierdie kurrikulum te volg nie, omdat dit nie noodwendig in hul kinders se beste belang is nie.
  2. Tuisbesoeke. Alvorens ’n leerder se registrasie deur die onderwysdepartement goedgekeur kan word, word daar tuisbesoeke gedoen. Die doel van die tuisbesoek is nie duidelik nie, maar die ouers en die huis word klaarblyklik gekeur om vas te stel of hulle aan sekere ongenoemde standaarde voldoen. Geen kriteria vir die tuisbesoeke is gepubliseer of word aan tuisskolers verskaf nie. Dit behels ’n indringing in die privaatheid van die gesin en die kinders. Die meeste ouers beskou dit as ’n oorskryding van hul en hul kinders se reg op privaatheid, en hulle vind dat die inligting wat die onderwysamptenare moontlik sou verlang, waarskynlik op minder indringerige wyses verkry sou kon word.
  3. Ander wetgewing. Benewens die SA Skolewet is daar egter ook ander wetgewing wat op ouers met tuisleerders van toepassing is. Dit is onder andere die Kinderwet, PAJA, PAIA, die VN Konvensie op Kinderregte (UNCRC) en die Afrika Handves op die Regte en die Welsyn van die Kind. Al twee laasgenoemde dokumente is deur Suid-Afrika geteken en geratifiseer.

Regshulp. Ons beveel aan dat tuisskolers by die Pestalozzi Trust aansluit, of van die dienste van selfgekose regsgeleerdes gebruik maak, of hulle nou registreer by die onderwysdepartement of nie. Die Pestalozzi Trust sal hul lede se besluit oor registrasie of nie verdedig. Waarom is dit nodig om regshulp byderhand te hê?

  • As ’n tuisleerder NIE by die onderwysdepartement geregistreer is nie, kan sy/haar ouers vervolg word, en indien die ouers skuldig bevind word, kan hulle tronkstraf van 6 maande of ’n boete opgelê word.
  • As ’n tuisleerder WEL by die onderwysdepartement geregistreer is, kan sy ouers vind dat die vereistes van die onderwysdepartement waaraan hulle moet voldoen, dit vir hulle onmoontlik maak om in hul kind se beste belange op te tree.

Lidmaatskap van die Pestalozzi Trust. Die Pestalozzi Trust is bereid om sy lede te ondersteun in enige konflik met die owerheid – met amptenare van die onderwysdepartement, die welsyn en die polisie. Die Trust se hooftaak is om sy lede uit die hof te hou, en hy slaag uitstekend daarin. Lede van die Trust ontvang ’n noodnommer wat 24/7 beskikbaar is, en word op die hoogte gehou van enige verwikkelinge wat hul tuisonderwys raak.