Donderdag, September 17, 2026

IT6377/98
Openbare Weldaadsorganisasie

Huis Blog

Gesprekke met Wetgewers oor Tuisonderwys: Registrasie, Assessering en Nie-konvensionele Onderwysopsies

Deur
Karin van Oostrum
-
0

In die afgelope Juniemaand het die Pestalozzi Trust ‘n reeks konstruktiewe gesprekke gevoer met openbare verteenwoordigers in Gauteng, die Wes-Kaap en op nasionale vlak. Hierdie gesprekke het deel uitgemaak van die Trust se voortgaande werk om te verseker dat tuisonderwys op ‘n wettige, praktiese en kind-gesentreerde en gesinsvriendelike wyse gereguleer word.

Die Trust het met Agbare Sergio Dos Santos (DA MPL en Skadu-Minister van Onderwys in Gauteng) gesels en met Agbare Bishop Dalton Adams (ACDP MPL en “Chair of Chairs” in the Gautengse Provinsiale Wetgewer. In die Wes-Kaap het ons met Agbare Ferlon Christians (ACDP MPP) en Agbare Grant Marais MPP (Vryheidsfront Plus) van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement gesels, asook met Agbare Steve Swart MP en Agbare Wayne Thring MP (Vise-President van die ACDP op nasionale vlak). Ons is dankbaar dat hierdie publieke verteenwoordigers die tyd afgestaan het om ons te ontmoet en aandagtig aan die gesprekke kon deelneem.

Die Pestalozzi Trust tree in gesprek met publieke verteenwoordigers oor die hele politieke spektruem. Tuisonderwys raak kinders, gesinne, ouerlike verantwoordelikheid, onderwysvryheid, administratiefreg en die reg op basiese onderwys. Ons is dus dankbaar wanneer enige publieke verteenwoordiger bereid is om fyn te luister, vrae te stel en te help verseker dat die werklike ondervindinge van tuisonderwysgesinne gehoor word.

Ons is veral dankbaar teenoor voormalige MP Marie Sukers, tans van Voice to Parliament, wat konsekwent gesorg het dat tuisskolers se stemme in publieke en wetgewende gesprekke gehoor word. Danksy haar ondersteuning is deure geopen vir hierdie vergaderings, wat die geleentheid help skep het dat tuisskoolgesinne se stemme gehoor word daar waar besluite geneem word.

Die vergaderings het aan ons die geleentheid gebied om die praktiese probleme te verduidelik wat baie tuisskoolgesinne ervaar sedert die inwerkingtreding van die BELA-wysigings aan die SA Skolewet. Dit het die Trust ook in staat gestel om breër beleidsvrae te stel oor hoe tuisonderwys, saamwerkende tuisonderwys, tussentydse tuisonderwys en onafhanklike mikroskole tot die Suid-Afrikaanse onderwyslandskap kan bydra.

Karin van Oostrum (Pestalozzi Trust); Agbare Bishop Dalton Adams, ACDP MPL en “Chair of Chairs” in die Gautengse Provinsiale Wetgewer; voormalige MP Marie Sukers, nou van Voice to Parliament; Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust).

Registrasie

Die dringendste probleem is steeds registrasie.

Die BELA-wet het op 25 Desember 2024 in werking getree. Dit het beteken dat die aanvanklike 30-dae-aansoektydperk oor die feesseisoen geval het, wanneer Provinsiale Onderwysdepartemente heeltemal of gedeeltelik gesluit was, en dus nie teen volle kapasiteit kon funksioneer nie. Baie gesinne het desnieteenstaande probeer om aan die wet te voldoen en te registreer. Die probleem is dat die administratiewe stelsels in verskeie provinsies nie gereed was daarvoor nie, en die provinsies het gevolglik gesukkel om by te bly met die registrasieproses. Meer as ‘n jaar later wag baie gesinne nog steeds vir registrasienommers en -sertifikate.

Dis presies om hierdie rede dat die 60-dae-registrasie-klousule so belangrik is. Wanneer ‘n ouer aansoek gedoen het, en die Departement nie binne die wetlike tydperk antwoord nie, behoort die aansoek deur regswerking hanteer te word as ‘n aanvaarde aansoek, mits die ouer kan bewys dat die aansoek wel ingedien is. Die doel van hierdie klousule is om te voorkom dat kinders en gesinne benadeel word deur administratiewe vertraging. Dit is nie bedoel as ‘n nuwe obstruksie of ‘n rede om met ’n nuwe aansoek te begin nie.

Die Trust het dus klem gelê daarop dat aansoeke wat ouer as 60 dae is nie hanteer behoort te word as nuwe aansoeke nie. Gesinne behoort nie versoek te word om die proses van vooraf te begin, net omdat ’n departement nie die papierwerk verwerk het nie. Waar daar bewys kan word dat ’n aansoek ingedien is, behoort die leerder aangeteken te word as ’n geregistreerde leerder, en behoort ’n registrasiesertifikaat of -nommer onmiddellik uitgereik te word.

In ons 2025-registrasie-opname het dit geblyk dat baie gesinne nog steeds nie ‘n duidelike goedkeuring ontvang het nie. Landswyd het slegs 19.51% van die respondente rapporteer dat hulle kennis gekry het dat hulle aansoeke aanvaar is, terwyl 34.45% gerapporteer het dat hulle geen antwoord van die Provinsiale Onderwysdepartement ontvang het nie. ’n Verdere 45.87% het gerapporteer dat hulle “’n ander antwoord” ontvang het, en omdat sulke gesinne nooit ’n duidelike finale antwoord ontvang het nie, het dit hulle dikwels steeds in onsekerheid gelaat het oor hul registrasiestatus.

Die Trust het hierdie navorsing met die publieke verteenwoordigers gedeel met wie ons vergader het. Ons het verduidelik dat die syfers beduidend is en dat daar metodologiese beperkings is, maar dat dit meer as voldoende is om te toon dat daar ’n ernstige probleem met die implementasie van die registrasie-wetgewing is, wat toesig en behoorlike departementele rapportering noodsaak. Ons het dit ook duidelik gemaak dat die Trust beplan om verdere navorsing in Julie/Augustus te doen, wanneer ’n nuwe registrasietydperk begin. Hierdie opvolg-navorsing sal ons help om vas te stel of die provinsiale departemente al vordering gemaak het, of sertifikate al uitgereik word, of die leerders wat geag word geregistreer te wees wel as sulks erken word, en of daar ouers is wat steeds nie geholpe is nie. Die Trust het dus die behoefte geopper dat daar gereeld oor tuisonderwys gerapporteer moet word. As daar nie behoorlike syfers beskikbaar is nie, is dit moeilik vir Wetgewers, Komitees of die publiek om vas te stel of die stelsel regtig werk.

Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust); voormalige MP Marie Sukers, nou van Voice to Parliament; Agbare Grant Marais MPP (Freedom Front Plus) van die Wes-Kaapse Provinsiale Parlement; Karin van Oostrum (Pestalozzi Trust)

Assessering

Die volgende dringende kwessie is assessering.

Baie gesinne nader nou die einde van fases. Sommige leerders gebruik internasionale kurrikula, soos Cambridge, wat belangrike oorgange op verskillende tye van die jaar bereik. Ander leerders sal nader aan die einde van die jaar die einde van hul fase bereik. Gesinne het duidelike, geskrewe, publieke riglyne nodig oor wat van hulle verwag word.

Die Trust het dit beklemtoon dat riglyne vir assessering nie uitsluitlik verskaf kan word in informele vergaderings, individuele e-posse of mondelinge verduidelikings nie. Ouers het amptelike geskrewe riglyne van die Departemente nodig, sodat alle gesinne dieselfde inligting kan ontvang en hul onderwys op ‘n verantwoordelike wyse kan beplan. Die Trust het ook hul besorgdheid uitgespreek dat notifikasie en assessering onwettiglik in ’n herregistrasieproses omskep word. Gesinne wat reeds geregistreer is, of geag word geregistreer te wees, behoort nie in ‘n posisie geplaas te word waar onduidelike assesseringsvereistes gebruik word om wettige tuisonderwys in die wiele te ry nie.

Agbare Wayne Thring MP (Vise-President van die ACDP op nasionale vlak)

Tussentydse tuisonderwys

Die besprekings het ook aan tussentydse tuisonderwysgeraak.

Tussentydse tuisonderwys verwys na situasies waar ‘n kind tydelik by die huis geleer word omdat daar glad nie of tydelik nie plek in ‘n geskikte skool gevind word kan word nie. Hierdie gesinne tuisskool nie uit eie keuse nie. Hulle reageer op ‘n gebrek aan plasing of kapasiteit in ‘n skool. Daarom behoort tussentydse tuisonderwys as ‘n afsonderlike kategorie behandel te word, en behoort die gesinne ondersteun te word en die kinders so gou moontlik in ‘n publieke skool geplaas te word.  

Hierdie leerders behoort nie onsigbaar te word nie. Departemente behoort te weet hoeveel leerders tydelik tuis is as gevolg van plasingsprobleme, hoe lank hulle al tuis is, watter ondersteuning hulle ontvang, en watter verdere stappe geneem word om hulle in ’n skool te plaas of om die gesin te ondersteun, indien hulle kies om wettiglik met tuisonderwys voort te gaan. Tussentydse tuisonderwys behoort nie gebruik te word om skoolplasingstekorte te verbloem nie, maar dit kan ’n noodsaaklike tydelike meganisme wees om ’n kind se reg op onderwys te beskerm terwyl ’n plasingskwessie opgelos word.

Indien tussentydse tuisonderwys soos tuisonderwys hanteer word, bestaan die risiko dat baie skool-eienskappe, wat van pas is as jy wag om jou kind in die skool geplaas te kry, uiteindelik ook ontoepaslik op langtermyn tuisskolers toegepas kan word.

Agbare Steve Swart MP

Saamwerkende tuisonderwys

Saamwerkende tuisonderwyswas nog ‘n belangrike tema in ons gesprekke.

Tuisskoolgesinne funksioneer nie in isolasie nie. Ouers werk byvoorbeeld saam vir uitstappies, wetenskap-aktiwiteite, debat, sport, musiek, tale, wiskunde, koöperatiewe leer-dae, praktiese vakke en sosiale aktiwiteite. Party gesinne organiseer tutors of spesialis-ondersteuning saam, maar elke ouer bly steeds verantwoordelik vir die onderwys van sy of haar eie kind. 

Die Trust se posisie is dat saamwerkende tuisonderwys as ‘n wettige en positiewe eienskap van tuisonderwys erken moet word. Dit kan onderwys bevorder, isolasie verminder, ouers ondersteun en kinders meer geleenthede bied. Tegelykertyd moet dit duidelik van onafhanklike skole en kommersiële mikroskole onderskei word. Die sleutel is ouerlike verantwoordelikheid: in egte samewerkende tuisonderwys word die verantwoordelikheid vir die onderwys nie van ‘n ouer na ‘n skool, sentrum, organiseerder of ander besigheid oorgedra nie.

Behoorlike erkenning van saamwerkende tuisonderwys sal gesinne en ook amptenare help. Dit sal die wanopvatting voorkom dat ouers nie saam mag werk nie. ‘n Gebalanseerde raamwerk behoort gesinne toe te laat om saam te werk, hulpbronne te deel, tutors vir spesifieke vakke te gebruik en mekaar te ondersteun, sonder om in ontoepaslike regulatoriese raamwerke ingedruk hoef te word.

Agbare Sergio Dos Santos (DA MPL en Skadu-Minister van Onderwys in Gauteng)

Onafhanklike mikroskole

Tydens die vergaderings is onafhanklike mikroskoleook bespreek.

Onafhanklike mikroskole is nie dieselfde as tuisonderwys nie. Dit is klein, gemeenskapsgebaseerde onderwysomgewings, wat nog ‘n wettige opsie kan verskaf in gevalle waar daar te min plekke op skool beskikbaar is, of waar ’n gesin ’n kleiner, meer buigsame leeromgewing nodig het. Die Trust glo dat hierdie modelle versigtig, met gepaste regulasie, ondersoek kan word.

Hulle maak deel uit van ‘n breër onderwys-ekostelsel, veral waar gemeenskappe, ouers, afgetrede opvoeders, tutors of vakspesialiste gewillig is om te help om toegang tot kwaliteit onderwys uit te brei. In sommige gebiede sou afgetrede wiskunde- en wetenskaponderwysers ’n waardevolle rol kon speel as hulle saamwerkende groepe, mikroskole, rehabiliterende leerprogramme of vakklinieke kon ondersteun.

Agbare Ferlon Christians (ACDP MPP)

Voortgaande skakeling

As mens na die geheelprentjie kyk, is dit duidelik dat tuisonderwys nie meer ‘n bysaak is nie.

Die Trust sal steeds voortgaan om konstruktief met publieke verteenwoordigers, departemente en amptenare te skakel. Ons fokus bly duidelik: gesinne behoort nie in administratiewe onsekerheid vasgevang te word nie; die 60-dae-geag-geregistreer-te-wees-klousule behoort geïmplementeer te word; assesseringsvereistes moet duidelik, wettig en aan die publiek gekommunikeer te word; en Suid-Afrika behoort praktiese raamwerke te ontwikkel vir tuisonderwys, saamwerkende tuisonderwys, tussentydse tuisonderwys, asook kleinskaalse onafhanklike onderwyssituasies.

Die BELA-saak: ‘n Jaar later, en die BELA-saak is volstoom aan die gang

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Nuusbulletin: Onderwysvryheid

Uitgawe 7 – 10 Julie 2025

‘n Gereelde opdatering van die Pestalozzi Trust oor ontwikkelings op die gebied van die regte, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak.

‘n Jaar nadat die Pestalozzi Trust sy Grondwetlike Hofsaak teen die BELA-wet, 2024, geloods het, is die hofdokumente nou ingedien.

Dit is ‘n belangrike mylpaal wat ons behaal het.

Die Trust se saak is nie dat die Hof versoek word om te besluit of elke klousule van die BELA-wet goeie of slegte beleid is nie. Dit is ‘n prosedurele saak. Dit is basies ‘n eenvoudige grondwetlike vraag: het die publiek, insluitend tuisskolers, werklik ‘n betekenisvolle geleentheid gehad om deel te neem voor die BELA-wet gepromulgeer is?

Die Trust argumenteer dat die Parlement, die Nasionale Raad van Provinsies (NCOP) en die Provinsiale Wetgewers nie hul grondwetlike plig na behore nagekom het om betekenisvolle openbare deelname te fasiliteer nie. Dis belangrik, want die BELA raak tuisonderwys, kinders, gesinne en die reg op basiese onderwys direk.

Die Trust het die saak in Julie 2025 aanhangig gemaak.  In die video’s wat op die dag geneem is, is Shaun Green en Uda de Wet te sien. Shaun is ‘n tuisskoolpa en Trustee van die Pestalozzi Trust, en Uda de Wet is ‘n tuisskoolma en lid van die bestuur van die Trust. Haar kinders het ook die dag meegemaak, asook Christopher Cordeiro en Karin van Oostrum.  Kyk die video van die dag van Shaun Green hier en die video van Uda de Wet hier. Die media se reaksies is te lees in die eerste uitgawe van Nuusbulletin: Onderwysvryheid hier.

Nadat die dokumente ingedien is, het die staat baie lank getalm om te antwoord. Na verskeie briewe van die Trust aan die Hoofregter het haar kantoor ‘n instruksie uitgereik waarin die staat opdrag gegee word om die responderende dokumente in Februarie 2026 in te dien.

Die Staat het ’n omvattende antwoord ingedien. Dit het responderende verklarings van die Parlement, die Departement van Basiese Onderwys, die Provinsiale Wetgewers en die Presidensie ingesluit. Dit het altesaam meer as 1000 bladsye beslaan, en daarby duisende bladsye aanhangsels.

As gevolg van die volume en kompleksiteit van die antwoord, het die Trust die Grondwetlike Hof uitstel gevra tot 25 Mei 2026 om die Repliserende Verklaring (die Trust se antwoord op die Responderende Verklarings) in te dien. Die versoek is toegestaan. Die Trust het toe sy antwoord op 22 Mei, voor die afsnydatum, ingedien.

Die indien van ons Repliserende beteken dat die BELA-saak se hofstukke nou voor die Grondwetlike Hof is. Die Trust moes eers ‘n Openingsverklaring indien; daarna moes die staat hul Responderende Verklarings indien, en daarna moes ons ons Repliserende Verklaring by die Hof indien, in antwoord op hul Responderende Verklarings.

Die volgende prosedurele stap is om instruksies van die Hoofregter te ontvang, asook ‘n verhoordatum. Dis onmoontlik om te voorspel wanneer dit gaan gebeur, maar dit kan so lank as twee jaar of langer neem. Ons beplan voorlopig vir ‘n verhoor in 2027, maar enigiets kan gebeur en die Trust is gereed vir enige gebeurlikheid.

Die verligting wat die Trust versoek is ‘n praktiese en verantwoordelike oplossing. Die Trust versoek die Hof om te verklaar dat die grondwetlike pligte vir openbare deelname nie na behore nagekom is nie, en dat die BELA-wet ongeldig verklaar moet word. Die Trust versoek egter dat enige ongeldigheidsverklaring vir twee jaar opgeskort moet word.

Dit is belangrik, want dit sal onnodige ontwrigting en onsekerheid voorkom, terwyl dit die Parlement die geleentheid sal bied om die proses op ‘n grondwetlik geldige wyse te herhaal.

Vir tuisskolers en die publiek is dit belangrik dat die saak nie net oor een Wet gaan nie. Dit gaan oor die wyse waarop wette gemaak word in Suid-Afrika. Dit gaan daaroor of ‘n klein, wyd verspreide gemeenskap wat direk geraak word as ’n nagedagte behandel kan word in die wetgewende proses.

Wanneer wetgewing kinders, gesinne en onderwys direk raak, moet openbare deelname meer as ‘n blote formaliteit wees. Dit moet eg wees. Dit moet toeganklik wees. En dit moet werklik die uitkoms kan beïnvloed. Dit is waarom die BELA-saak saak maak.

Nuusbulletin: Onderwysvryheid word deur die Pestalozzi Trust gepubliseer – sedert 1998 ‘n kampvegter vir tuisonderwys in Suid-Afrika.

#GebreekteBELA – BELA is Gebreek

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Nuusbulletin: Onderwysvryheid – Uitgawe 6 – 9 Februarie 2026

‘n Gereelde opdatering deur die Pestalozzi Trust oor ontwikkelinge op die gebied van die reg, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak

Dit is nou ‘n jaar sedert die BELA-wet ‘n sperdatum opgelê het vir die registrasie van bestaande tuisskolers. Ouers wat op daardie stadium reeds besig was om te tuisskool het tot 23 Januarie 2025 gehad om te registreer. Dus was 23 Januarie 2026 presies twaalf maande sedert daardie sperdatum. ‘n Volle jaar is lank genoeg om te kan oordeel of die onderwysdepartemente kan doen wat die wet van hulle vereis, dit wil sê, aansoeke ontvang, dit verwerk binne die wetlik toegelate tydraamwerk, en sertifikate uitreik.

Die Pestalozzi Trust, sy lede en ander tuisskolers het gewaarsku dat die BELA-wet nie voldoende voorsiening maak vir tuisonderwys nie, dat navorsing nodig is voor dit geïmplementeer kan word, en dat die stelsel nie in praktyk werkbaar sal wees nie.

‘n Jaar later is hulle reg bewys. Die BELA-wet is stukkend.

Afgesien van die groot kontroversiële kwessies, soos assessering wat moet geskied “teen ’n standaard wat nie minderwaardig is teenoor die standaard in die Nasionale Kurrikulumverklaring bepaal nie”, is daar basiese kwessies wat steeds problematies is.

‘n Basiese Administratiewe Padblokkade

Na ‘n jaar kan die Departement van Basiese Onderwys (DBO) nog steeds nie sê hoeveel tuisskolers daar in Suid-Afrika is nie. Dit beteken dat hulle nie eers op die mees basiese vlak kan bepaal of die BELA-wet sy doelwitte behaal nie.

Duisende tuisskolers het tot en met 23 Januarie 2025 en sedertdien geregistreer, maar die vraag is: Watter persentasie is dit van alle tuisskolers in Suid-Afrika – 60%, 80% of 90%?

Afgesien van daardie persentasie, kan die provinsiale onderwysdepartemente nie betyds registrasiesertifikate uitreik nie. Die Pestalozzi Trust het van 27 Julie 2025 tot 27 November 2025 ‘n landswye registrasie-opname gedoen. Teen die afloop daarvan het slegs ongeveer 20% van die duisende wat aansoek gedoen het hul sertifikate ontvang, soos die uittreksels uit die peiling-resultate hieronder toon.

Peiling: Tuisonderwys-registrasie Suid-Afrika – 2025

Jou kans om ‘n sertifikaat te ontvang, hang dus blykbaar af van die provinsie waarin jy jou bevind.

Gauteng staan uit met ‘n hoër gerapporteerde goedkeuringstempo van 40.37%, maar volgens ‘n derde van die aansoekers het hulle nog geen antwoord ontvang nie.

Die Wes-Kaap toon ‘n baie hoë reaksie van ‘n “soort antwoord” (nie ‘n goedkeuring of afkeuring nie) met 77.20%. In die Wes-Kaap het die WKOD later ‘n meer intensiewe registrasie-aksie begin deur sertifikate te begin uitreik nadat die 60 dae verstryk het, en hul aantal sertifikate wat uitgereik is het hulle opgestoot het sedert die opname voltooi is.

KwaZulu-Natal se syfers steek sleg af, met slegs 1.69% goedkeurings en 40.68% wat geen reaksie gekry het nie. Dit impliseer dat aansoeke basies geïgnoreer is.

In die Oos-Kaap en Noordwes is die “geen reaksie”-syfers besonder hoog, en dit bevestig wat gesinne in die praktyk rapporteer: aansoeke verdwyn eenvoudig, in ‘n proses wat nie binne ‘n voorspelbare tydperk met ‘n sertifikaat afsluit nie.

Dit plaas die soeklig op ‘n groter probleem, naamlik dat die meeste provinsies nie die 60-dae-afsnydatum as ‘n werklike wetlike afsnydatum hanteer nie.

Die 60-dae Reël word as Opsioneel beskou

Die rede vir die agterstand is voor-die-hand-liggend. In die meeste provinsies word sertifikate nie uitgereik wanneer 60 dae verloop het nie. In plaas daarvan word daar 60 dae, 90 dae, 120 dae, of selfs ‘n jaar nadat die aansoek ingedien is, eers met die verwerking van die aansoek begin.

Dit bots met die aard van die reg wat hier ter sprake is: Die reg op basiese onderwys moet onmiddellik verwerklik word, en leerders behoort hul sertifikate te ontvang nadat die 60 dae verstryk het wat die Parlement toelaat vir die verwerking daarvan.

Assesserings en Inkennisstellings?

Die administratiewe faling het praktiese gevolge.

Die BELA-wet vereis dat tuisskolers assesserings en inkennisstellings aan die einde van elke fase indien, maar die meeste aansoekers het nog nie hul sertifikate en registrasienommers van die provinsiale onderwysdepartemente (POD’s) ontvang nie.

Afgesien daarvan dat niemand nog in kennis gestel is hoe daardie assesserings moet lyk nie, werk die stelsel nie wanneer net ongeveer een uit elke vyf gesinne ‘n sertifikaat en registrasienommer het waaraan die inkennisstelling of assessering gekoppel kan word wanneer hulle dit instuur nie, wat nog te sê van hoe die POD dit gaan liasseer.

Iets wat WEL werk: “Deemed approved after 60 days”

Daar is een beskerming in die wet wat duidelik is en wat wel werk.

As 60 dae verloop het, en ‘n ouer het ‘n bewys dat ‘n aansoek ingedien is, word die kind geag geregistreer te wees, en dan beskerm die BELA-wet die ouer en kind teen arbitrêre kansellasie van die registrasie.

Dit is hierdie deel van die wet wat as ‘n wetlike beskerming dien, selfs as die administrasie faal.

BELA is Gebreek

‘n Jaar na die sperdatum van 23 Januarie 2025 is die resultate duidelik. ‘n Sperdatum is aan die tuisskoolgesinne opgelê, maar in baie provinsies kom die staat self nie hul eie wetlike spertydperk na waarin hulle aansoeke moet goedkeur en sertifikate moet uitreik nie. Die resultate van die opname toon dat die sukses van die proses baie afhang van waar ‘n kind woon.

Waar die 60-dae-tydperk as opsioneel beskou word, kan die registrasiestelsel nie as ‘n werkbare basis dien vir verdere wetsafdwinging, soos assesserings en inkennisstellings nie, want die meeste aansoekers het nog steeds nie die sertifikate en registrasienommers wat die stelsel vereis nie.

Tot tyd en wyl die departemente daarin slaag om aansoeke binne 60 dae te verwerk en konsekwent sertifikate in al die provinsies uitreik, bly die BELA-raamwerk vir tuisonderwys steeds onbruikbaar en is dit onses insiens onwaarskynlik dat dit ooit bruikbaar sal word.

Nuusbulletin: Onderwysvryheid word deur die Pestalozzi Trust gepubliseer – sedert 1998 ‘n kampvegter vir tuisonderwys in Suid-Afrika.

Pestalozzi Trust vergader met die WKOD oor die vertraging met die uitreik van Registrasiesertifikate

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Op 10 Oktober 2025 het verteenwoordigers van die Pestalozzi Trust, mev. Karin van Oostrum en mnr. Christopher Cordeiro, ‘n vergadering bygewoon met mnr. Alan Meyer, Adjunk Direkteur-Generaal: Institusionele Ontwikkeling en Koördinasie, en mnr. Deon Louw van die WKOD.

Die doel van die vergadering was om die voortslepende vertragings met die verwerking van aansoeke vir registrasie en die uitreiking van registrasiesertifikate vir lede van die Pestalozzi Trust te bespreek. Die Trust het daarop gewys dat ‘n beduidende aantal gesinne aansoek gedoen het om registrasie, maar nog nie hul sertifikate ontvang het nie, ten spyte daarvan dat hulle aan al die vereistes voldoen het.

In antwoord daarop het die WKOD onderneem om Artikel 51(6) van die SA Skolewet toe te pas, ingevolge waarvan aansoeke geag word goedgekeur te wees indien dit nie binne 60 dae verwerk is nie. Die Departement het onderneem om sertifikate uit te reik aan alle applikante wat hul aansoeke meer as 60 dae voor Oktober ingedien het. Die WKOD het aangedui dat hierdie proses teen die tweede of derde week van November 2025 voltooi sal wees.

Die WKOD is besig om ‘n aanlyn registrasiestelsel te ontwikkel, waarmee hulle van mening is dat registrasies binne 60 dae afgehandel sal kan word. Die stelsel sal in die nabye toekoms in gebruik geneem word, en die WKOD is vol vertroue dat dit hulle in staat sal stel om elke iedere aansoek te hanteer.

Die vergadering was ‘n belangrike stap in die oplossing van administratiewe vertragings, waardeur daar verseker kon word dat gesinne in die Wes-Kaap tydige erkenning van hul registrasiestatus sal ontvang. Die Trust is dankbaar vir die tyd wat die WKOD aan ons kon afstaan en die konstruktiewe besprekings.

Op die foto: Mnr Alan Meyer, Mnr Christopher Cordeiro, Mev Karin van Oostrum, Mnr Deon Louw

Die Verenigde Nasies se Verslag oor Tuisonderwys: Wat dit vir Gesinne Beteken

Deur
Karin van Oostrum
-
0
Screenshot

Onderwysvryheid: Bulletin. Uitgawe 4 — 3 Oktober 2025. ‘n Gereelde opdatering deur die Pestalozzi Trust oor ontwikkelinge op die gebied van die reg, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak.

Op 25 September 2025 het UNESCO hul eerste groot verslag oor tuisonderwys vrygestel, met die titel Homeschooling through a Human Rights Lens.

Dit is die eerste keer dat tuisonderwys op internasionale vlak in soveel diepte ondersoek is, en dit is dus ‘n belangrike dokument. Hierdie verslae is nie bindend ten opsigte van die wet nie, maar hulle weerspieël en vorm globale houdings teenoor tuisonderwys, en sal toekomstige gesprekke in Suid-Afrika en internasionaal beïnvloed.

Erkenning van Ouerregte

‘n Sentrale kenmerk van die verslag is dat dit ouerregte erken. Die verslag bevestig dat ouers en wettige voogde die reg het om die soort onderwys te kies wat hulle kinders ontvang. Hierin eggo die dokument die lank gevestigde menseregte-instrumente soos die “Convention against Discrimination in Education” en die “International Covenant on Civil and Political Rights”.

Die verslag plaas ook kinderregte binne hierdie raamwerk, en sê dat kinders se stemme gehoor moet word, maar altyd in die konteks van ouers se besluite.

Die verslag weerspieël die internasionale regsposisie dat state “minimum standaarde” kan afdwing. Daar word gemeld dat ons in Suid-Afrika vryheid van kurrikulumkeuse het. Ons moet veg om te verseker dat hierdie minimum standaarde nie inbreuk maak op die vryheid om jou kurrikulum te kies nie.

Dit is ‘n positiewe ontwikkeling dat die kind se reg op onderwys binne die konteks geplaas word van die ouer se reg om te kies.

Wat is die Belang van Hierdie Verslag?

Dit is belangrik om daarop te let dat VN-verslae van hierdie aard nie verdrae is nie. Hulle bind nie state soos formele internasionale ooreenkomste state bind nie. Trouens, dit is in die huidige politieke omstandighede onwaarskynlik dat daar nuwe bindende verdrae oor onderwys gesluit sal word.

Nogtans is hierdie verslae uiters belangrik, want hulle vorm regerings, die burgerlike samelewing en akademici se denke oor hierdie kwessies. Wanneer sekere benaderings algemeen aanvaar word in internasionale beleidsbesprekings, filter dit gou deur in nasionale gesprekke en kan dit dan die aanvaarde norm word. Dit beteken dat sulke verslae sorgvuldig gelees moet word. Erkenning moet gegee word wanneer regte positief bekragtig word en daar moet daarop voortgebou word, maar waar besorgdhede of voorgestelde maatreëls ouergesag of gesinsoutonomie bedreig, moet dit teengestaan word.

Sleutelstemme vir Tuisonderwys

Dit is bemoedigend dat stemme uit die tuisskoolgemeenskap ‘n prominente rol gespeel het. Die Trust is trots daarop dat Mike Donnelly, ‘n lid van ons Adviserende Raad, een van die kenners is wat geraadpleeg is. Ander vriende en kollegas het ook bydraes gemaak, soos Ignasi Grau van OIDEL, waarvan die Trust ‘n organisasielid is, en Alexandre Moreira, mede-opsteller van die “Rio Principles on Home Education”. Die feit dat hulle betrokke was het verseker dat ouerregte nie oor die hoof gesien is toe die verslag opgestel is nie.

Suid-Afrikaanse akademici, veral diegene wat verbind is tot die “Abidjan Principles”, het ‘n prominente rol gespeel. Die “Abidjan Principles” gee streng voorkeur aan ‘n staatsgesentreerde onderwysmodel en beklemtoon  dat nie-staatsmodelle van onderwys gereguleer moet word. Hul invloed is sigbaar in die herhaalde verwysings na beheermeganismes soos registrasie, evaluasie en selfs inspeksie.

Sentrale Temas en Kommerwekkende Areas

1. Ouervryheid

Die verslag gee toe dat ouers die reg het om hul kinders se onderwys te rig, maar hierdie reg word ook verbind aan die staat se vermoë om minimum standaarde te stel.

2. Toesig- en Tuisbesoeke

Die verslag noem inspeksies en tuisbesoeke as wyses waarop tuisonderwys gemonitor kan word.

In Suid-Afrika kan ons baie dankbaar wees dat tuisbesoeke uit die BELA-wet verwyder is: tuisbesoeke word nie in ons reg toegelaat word. Gesinne moet egter waaksaam bly om te verseker dat hierdie swaar verdiende beskerming nie in toekomstige beleidsgesprekke prysgegee word nie. Ons moet dus alle ouers, of hulle lede is of nie, aanmoedig om teenstand te bied teen selfs vrywillige tuisbesoeke.

3. Omvattende Seksuele Onderrig (“CSE”)

Die verslag bevorder CSE en is nie oortuig daarvan dat tuisskolers voldoende onderrig op hierdie terrein ontvang nie. In Suid-Afrika het amptenare alreeds gesê dat gesinne wat CSE verwerp hul kinders in onafhanklike skole of tuisonderwys moet plaas. Dit is dus nie ‘n werklike gevaar vir tuisskolers in Suid-Afrika nie. Ons moet egter enige poging kragtig teenstaan waar die staat seksonderrig op tuisonderwys wil afdwing.

4. Sosialisering

Die verslag herhaal die ou bewering dat daar onvoldoende sosialisering in tuisonderwys is. Die verslag noem ook dat daar moontlik wel voldoende sosialisering kan wees. Dit lyk of dit moeilik is om aan beleidmakers wat vas glo aan die positiewe voordele van sosialisering op skool te bewys watter vlak van sosialisering tuisskolers geniet. Ons weet dat skole doeltreffend sosialiseer, maar dit is dikwels negatiewe sosialisering. Dit is dus nodig om hierdie opvatting fundamenteel te verander.

Daar moet egter ook gemeld word dat die verslag toegee dat wanneer ouers tuisskool dit tot gevolg het dat die mees bekwame en betrokke gesinne die konvensionele skolestelsel verlaat. So ‘n opmerking erken in werklikheid waar die krag van die tuisskoolgemeenskap lê, al word dit genoem as ‘n kommerwekkende tendens vir skole.

5. Internasionale Verskille

Die verslag bespreek regsbenaderings vanoor die hele wêreld. In Engeland en Wallis word inkennisstelling “notification” hanteer as die ekwivalent van registrasie, wat minder ingrypend is as Suid-Afrika se huidige model. Daarteenoor bly tuisondewys onwettig in Duitsland. Hierdie kontraste maak dit duidelik dat state wye seggenskap het, en beklemtoon die belangrikheid daarvan om Suid-Afrika se ruimte vir tuisonderwys te verdedig.

Lees die Verslag Noukeurig Deur

Lees die verslag hier: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000395671

VN-dokumente word deur komitees saamgestel, wat dus kompromie impliseer. Oor stellings wat regte bevestig is daar gewoonlik konsensus, en min mense staan dit teen – in hierdie geval die reg van ouers om te kies. Maar areas wat as “besorgdhede” aangedui word dui dikwels aan waar die werklike skeidslyne lê. Vir tuisskolers is dit juis hierdie aspekte wat baie fyn dopgehou moet word en dan teengestaan moet word wanneer ons regte in gedrang kom.

Wat die Toekoms Inhou

Die VN-verslag sal nie die wet in Suid-Afrika verander nie. Maar dit sal wel in die toekoms beleidsdebatte in die Departement van Basiese Onderwys, in die Parlement en in akademiese sirkels beïnvloed.  Die positiewe punte, soos die sterk aandrang op die reg om te kies en die stellings dat daar in Suid-Afrika kurrikulumvryheid bestaan, is belangrike aspekte om op voort te bou. Dit is uiters belangrik dat die tuisskoolgemeenskap sulke verslae krities lees en bestudeer: om sodoende die bevestiging van ouerregte te beklemtoon, en om maatreëls teen te staan wat staatsbeheer wil uitbrei.  

Die Pestalozzi Trust sal voortgaan om met sowel ons internasionale vennote as plaaslilke gesinne te skakel, en om die beginsel te verdedig dat onderwys in die eerste plek ‘n funksie van die gesin is en nie van die staat nie.

Pestalozzi Trust Ontmoet die Minister en Voormalige Hoofregter Zondo

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Nuusbulletin: Onderwysvryheid

Uitgawe 3 – 12 September 2025

‘n Gereelde opdatering deur die Pestalozzi Trust oor ontwikkelinge op die gebied van die reg, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak.

Vroeg in Augustus, gedurende die SAELA-konferensie van 3 tot 6 Augustus 2025 (SAELA is die South African Education Law Association) kon die Pestalozzi Trust die Minister van Basiese Onderwys vinnig ontmoet. Langer gesprekke was moontlik met die Minister se personeel oor die rigting waarin onderwyshervorming beweeg. Ons bespreking het gedraai om die implikasies van die BELA-wet, die behoefte aan ‘n kind-gesentreerde regsraamwerk, en praktiese beskerming vir gesinne wat buite die raamwerk van konvensionele skool onderwys ontvang.

Hierdie gesprek het gevolg op die Minister se openbare oproep tydens SAELA om onbevrees onderwyswette te verander om sodoende ongelykheid aan te spreek en om opkomende modelle, soos aanlyn en hibriede leermetodes, te reguleer. Lees die artikel in The Citizen.

By die konferensie het ons ook met ‘n wye verskeidenheid sektorverteenwoordigers kontak gemaak, soos amptenare van die DBO en provinsiale onderwysdepartemente, SACE-verteenwoordigers en ander NGO’s wat onderwysregte bevorder. Ons het menings uitgeruil oor werkbare regulasies wat onderwysdiversiteit erken en die outonomiteit van die gesin beskerm.

Op die foto bo: Karin van Oostrum (Pestalozzi Trust), Minister Siviwe Gwarube, Minister van Basiese Onderwys, haar geleide, Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust), Imaad Isaacs (Futures Academy)

Konferensiebydrae: Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust), op die foto hieronder, het ‘n aanbieding gedoen oor “The Medium, the Message, and the Law: Rethinking Education Policy for a Digital Future,” waarin hy betoog het vir wetgewing wat voorsiening maak vir nuwe leermetodes, terwyl grondwetlike regte beveilig word.

Hoofregter Zondo se Boodskap: Kwaliteit Onderwys en Gemeenskapsverantwoordelikheid

Oud-Hoofregter Raymond Zondo het ook die SAELA-konferensie toegespreek met ‘n duidelike boodskap: die grondwetlike reg op basiese onderwys moet gerealiseer word as ‘n reg op kwaliteitonderwys, en gemeenskappe moet ‘n rol speel in die hervormingsproses. Hy het daarop gewys dat onderwys lewens kan transformeer, en het die staat aangespoor om hul verpligtinge onder Artikel 29 na te kom, en ook aandag te gee aan voortgaande ongelykhede in publieke onderwys. Hy het ook gevra dat die gemeenskap betrokke raak om egte verandering te laat geskied.

Oud-Hoofregter Raymond Zondo se toespraak was waardevol en het ons aangemoedig om steeds die siening te huldig dat tuisonderwys die wyse is waarop baie gesinne verseker dat hul kinders kwaliteit onderwys ontvang, en dat onderwysvryheid ‘n voorereiste vir tot kwaliteit onderwys is. Die stelsel moenie versperrings oprig wat kwaliteit, waardigheid en ouerverantwoordelikheid ondermyn nie.

Dit was ‘n eer om Oud-Hoofregter Zondo vinnig te ontmoet – hy het die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, Korrupsie en Bedrog in die Openbare Sektor, insluitend Staatsorgane, beter bekend as die Zondo-kommissie of Staatskapingskommissie, gelei.

Op die foto: Karin van Oostrum (Pestalozzi Trust), Oud-Hoofregter Zondo, Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust)

Nuusbulletin: Onderwysvryheid: SAELA-konferensie 2025

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Uitgawe 2 – 15 Augustus 2025

‘n Gereelde opdatering deur die Pestalozzi Trust oor ontwikkelinge op die gebied van die reg, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak.

Hervorm die Fondamente: Pestalozzi Trust versoek ‘n Nuwe Regsraamwerk by SAELA-konferensie

By die 29ste jaarlikse Internasionale Onderwysregkonferensie van SAELA, die Suid-Afrikaanse Onderwysregvereniging (South African Education Law Association) van 3–6 Augustus 2025 in die Tuinroete het die Pestalozzi Trust ‘n formele voorlegging ingedien, waarin ‘n radikale transformasie van Suid-Afrika se regsargitektuur bepleit word.

Die konferensietema hierdie jaar — “Edvolution and the Law: Empowering Change, Embracing the Future” — kom op ‘n kritieke tydstip wanneer daar baie gedebatteer oor Suid-Afrika se onderwysbeleid. Die inwerkingtreding van die BELA-wet, asook die gebrek aan inklusiwiteit en aanpasbaarheid van ons onderwysregsraamwerk, was die dryfveer agter die Trust se wekroep.

Die regslandskap is verouderd

In sy voorlegging wys die Trust daarop dat Suid-Afrika se onderwyswetgewing nie in lyn met ons grondwetlike en internasionale verpligtinge ontwikkel het nie, en ook nie in lyn is met die ontwikkelinge oor die afgelope twee dekades op die gebied van kinderregte en onderwysdiversiteit nie.

Die Suid-Afrikaanse Skolewet (SASA) is in 1996 aanvaar en is deur die BELA-wet gewysig. Dit sluit egter nie onderwysmodaliteite soos aanlyn skole en onafhanklike mikroskole in nie. Dit is ook voor die Kinderwet (2005) en die Child Justice Act (2008) gepubliseer. Hierdie wette bevat albei kind-gesentreerde beginsels, wat duidelik nie in SASA en die BELA-wet voorkom nie.

Professor Mariëtte Reyneke (wat ‘n spreker was by die Trust se konferensie vroeër vanjaar, en wat herkies is as die President van SAELA) het dit so uitgedruk: “In contrast to the explicit child-centred requirement of the Constitution, the Schools Act does not have an explicit child focus.” Dit is ‘n fundamentele gebrek, en dit ondermyn die wetlike beskerming wat vir leerders beskikbaar is, veral vir diegene wat buite die hoofstroom publieke skole hul onderwys ontvang.

‘n Nuwe Regsargitektuur

In die Trust se voorstel word SAELA en die regsnavorsingsgemeenskap opgeroep om voorspraak te maak vir die ontwikkeling van ‘n nuwe, kindgesentreerde regsraamwerk wat alle vorme van onderwys akkommodeer — nie slegs skoolonderwys nie.

Die voorlegging bevat drie sleutelaanbevelings:

  1. ‘n Nuwe oorkoepelende Onderwyswet is nodig, wat ‘n breë opvatting van onderwys weerspieël, en wat Suid-Afrika se verbintenisse onder die Grondwet, Kinderwet en internasionale reg inkorporeer.
  2. Maak afsonderlik voorsiening vir onkonvensionele onderwysmodaliteite— soos tuisonderwys, aanlyn onderwys en onafhanklike mikroskole — òf as ‘n afsonderlike hoofstuk van die oorkoepelende Wet òf as ‘n aparte Wet, gewy aan onkonvensionele onderwys.
  3. Verseker regserkenning van kurrikulum- en assesseringsvryheid in alle onafhanklike onderwys, en die erkenning dat hierdie vryhede sentraal staan in onderwyskeuse en -pluralisme.

Die Trust glo dat “We are currently trying to crowd too much law under one roof,” en “We need a new architecture that accommodates education, not just schooling, in all its diversity.”

‘n Gulde Geleentheid

Ons voorlegging kom op ‘n tydstip wanneer die nasionale diskoers oor onderwysreg besig is om te verskuif.

Tydens die opening van die SAELA-konferensie het die Minister van Basiese Onderwys, Siviwe Gwarube, in haar openingstoespraak gevra vir regshervorming sodat sistemiese ongelykheid aangevat kan word. Soos op 5 Augustus 2025 berig deur The Citizen, het die Minister erken dat die huidige regsraamwerk onvoldoende is en nie aan die behoeftes van alle leerders kan voldoen nie.

Die feit dat die staatsretoriek en die behoeftes van die burgerlike samelewing in hierdie geval so ooreenstem, skep ‘n gulde geleentheid vir hervorming. Die Trust maak dit egter in sy voorlegging duidelik dat hervorming verder moet gaan as die wysiging van bestaande wette, en dat daar eerder dieper vrae gevra moet word oor die verhouding tussen die staat, die leerder en die gesin.

Die Pad Vorentoe

Die Pestalozzi Trust is steeds toegewy daaraan om met navorsers, beleidmakers en onderwysspesialiste saam te werk om ‘n regsraamwerk tot stand te bring wat aan die volgende vereistes voldoen:

(1) Plaas die beste belange van die kind in die sentrum.

(2) Erken die volle diversiteit van opvoedkundige benaderings in Suid-Afrika.

(3) Beskerm die regte van gesinne en leerders in alle opvoedkundige modaliteite.

(4) Integreer die insigte van regsontwikkelinge van die afgelope drie dekades.

Die Trust hoop dat ons voorlegging tot debat en samewerking in die onderwysreg-gemeenskap in 2025 en vorentoe sal lei.

Die BELA-wet en die regulasies wat daaruit spruit is besig om die regsraamwerk in Suid-Afrika ‘n nuwe vorm te laat aanneem. Slegs volgehoue publieke deelname sal verseker dat onderwysvryheid steeds in die toekoms beskerm word.

Jy hoef nie ‘n tuisskoler te wees om standpunt te kan inneem nie. As jy ouerregte ondersteun, asook die reg van ‘n gesin om self te besluit hoe hul kinders opgevoed moet word, is jy welkom om as ‘n Assosiaatlid by die Pestalozzi Trust aan te sluit. Assosiaatlidmaatskap is oop vir almal wat ons missie deel. Die jaarlikse bydrae is R560 per gesin.

Deur aan te sluit help jy ons om voorbrand te maak vir ‘n regstelsel wat onderwysdiversiteit erken en respekteer. Sluit hier https://pestalozzi.org/sluit-aan/.

Nuusbulletin: Onderwysvryheid word deur die Pestalozzi Trust uitgegee – sedert 1998 ‘n kampvegter vir tuisonderwys in Suid-Afrika.
Op die foto: Karin van Oostrum (Pestalozzi Trust), Prof Mariëtte Reyneke (President: SAELA), Christopher Cordeiro (Pestalozzi Trust)

Nuusbulletin: Onderwysvryheid

Deur
Karin van Oostrum
-
0

Uitgawe 1 – 31 Julie 2025

‘n Gereelde opdatering van die Pestalozzi Trust oor ontwikkelings op die gebied van die regte, beleid en aktivisme, soos dit tuisonderwys in Suid-Afrika raak.

1. Toekomende Regulasies Neem Vorm Aan: ‘n Kritieke DBO-kontaksessie

Op Maandag 28 Julie 2025 het die Departement van Basiese Onderwys (DBO) ‘n gesamentlike vergadering byeengeroep van die Nasionale Taakspan (National Task Team) en ‘n forum van belanghebbendes. Tydens die forum vir belanghebbendes is teenwoordiges opgedateer oor die ontwikkeling van regulasies onder die BELA-wet wat onlangs van krag geword het. Die Nasionale Taakspan het sy werk voortgesit met die opstel van regulasies.

Die Pestalozzi Trust het albei vergaderings bygewoon, en het beklemtoon dat die kwaliteit en werkbaarheid van die regulasies van kritieke belang sal wees en sal bepaal of die BELA-wet op ‘n wettige en praktiese wyse geïmplementeer kan word.

Daar is opgemerk dat een van die primêre redes waarom daar sulke groot getalle voorleggings tydens vorige rondes openbare kommentaar was die feit is dat onpraktiese, onwettige of onwerkbare voorstelle gemaak is. Om ‘n herhaling hiervan te voorkom, het die Trust versoek dat regulasies in samewerking met alle belanghebbendes ontwikkel moet word en dat dit die geleefde werklikheid van tuisonderwys in Suid-Afrika moet weerspieël.

‘n Positiewe voorbeeld van so ‘n samewerking is die 2025 DBO-riglyne, wat — alhoewel dit nie volmaak is nie —85% van die 21 voorstelle ingesluit het wat die Pestalozzi Trust gemaak het. Hierdie voorstelle was die resultaat van konsultasie met ons lede en met die wyer tuisskoolgemeenskap.

Die Trust het verder aanbeveel dat die DBO nie tydens jaareindeksamens of oor die Desembervakansie openbare kommentaar versoek nie – ‘n praktyk wat in die verlede onnodige druk op ouers en kinders geplaas het, en veroorsaak het dat baie gesinne nie ten volle kdeelon neem nie.

Daar is nie ‘n duidelike tydlyn gegee vir die publikasie van konsepregulasies nie. Alhoewel die regulasies ver van voltooi is, beteken dit egter nie dat die DBO dit nie nog steeds skielike gaan publiseer nie. Die Trust sal aktief betrokke bly in die proses.

2. Wes-Kaapse Aanlyn Stelsel: van Geel na Groen Alarm

Op 24 Julie 2025 het die Wes-Kaapse Onderwysdepartement (WKOD) die Parlementêre Portefeuljekomitee oor Basiese Onderwys (PCBE) ingelig dat die provinsie besig was om ‘n geoutomatiseerde aanlyn registrasiestelsel vir tuisonderwys te finaliseer.  

Hulle het aangedui dat die stelsel die volgende sou doen:

  • Aansoeke verwys vir kurrikulumhersiening
  • Die kwalifikasies van ouers nagaan
  • Gesinne willekeurig kies vir tuisbesoeke

Hierdie stellings het gelei tot ‘n Geel Alarm van die Trust, aangesien elk van die bogenoemde elemente potensiële grondwetlike en regsprobleme skep – veral in die lig van die bestaande bepalings in die SA Skolewet.

Na ‘n opvolgvergadering op 31 Julie het die WKOD egter sy posisie verduidelik. Mnr Alan J Meyer, Adjunk Direkteur-Generaal: Institusionele Ontwikkeling en Koördinasie, het verskoning gevra vir die foutiewe kommunikasie en die volgende bevestig:

  • Die stelsel sal nie inligting oor ouers se kwalifikasies versoek nie.
  • Die stelsel sal nie lukrake tuisbesoeke doen nie.
  • Die WKOD bly toegewy daaraan om die stelsel in lyn te bring met dit wat volgens hulle ten volle aan die BELA-wet voldoen.

Die Pestalozzi Trust het verskillende ander bekommernisse aangespreek tydens hierdie vergadering. Dit sluit die volgende in:

  1. Die feit dat aansoekers moet kan bewys dat hulle die aansoeke ingedien het om sodoende die 60-dae-klousule te aktiveer, ingevolge waarvan hulle geag word geregistreer te wees. Dit was nie duidelik dat dit moontlik sal wees in die weergawe van die stelsel wat aan ons vertoon is nie.
  2. Bevestiging dat vorms wat per hand ingevul en ingedien word steeds geldig en aanvaarbaar sal wees.
  3. Die feit dat die voorgestelde stelsel gebaseer is op die huidige aansoekvorm gebaseer is, het die Trust problematies gevind – veral wat betref leerders met spesiale leerbehoeftes.

Die WKOD het onderneem om hierdie probleme te eskaleer na die span wat die stelsel ontwikkel, en het aangedui dat ‘n formele geskrewe kommunikasie sal volg. Die Trust sal die verwikkelinge noukeurig monitor.

3. BELA-Wet Saak in die Nasionale Media

Die Pestalozzi Trust se Grondwetlike Hofsaak teen die BELA-wet het wye reaksie uitgelok in die nasionale media. Ons moedig lede en die publiek aan om hierdie berigte en onderhoude te deel. Dit sal help om broodnodige publieke aandag te help vestig op die grondwetlike en prosedurele kwessies in die Wet.

  • News24: “Home-schooling organisation challenges BELA Act in Constitutional Court”
    Lees artikel
  • Netwerk24 (Afrikaans): “Rubberstempel: Organisasie vir tuisonderrig daag BELA-wet in hoogste hof uit”
    Lees artikel
  • SalaaMedia Interview: “Did Government Just Break the Constitution? Parents Say YES – BELA Act in Hot Water!”
    Kyk na die onderhoud met die woordvoerder van die Pestalozzi Trust, Christopher Cordeiro.
    Kyk op YouTube
  • First Take SA Podcast: “Pestalozzi Trust filed ConCourt challenge against the BELA Act”
    Luister hier

Baie dankie aan al die mediamaatskappye wat die stemme van gesinne hoorbaar gemaak het, en ook die kritieke regskwessies rondom die BELA-wet belig het.

4. Nasionale Nie-Registrasie-Meningspeiling: Sê jou Sê

Vroeër vanjaar het die Trust ‘n loodspeiling gedoen om te verstaan waarom baie gesinne verkies om nie te registreer vir tuisonderwys nie. Die resultate wys op diepgaande en ernstige besorgdhede:

  • 58% glo dat die Staat geen rol speel in die onderwys van hul kinders nie
  • 47% vertrou nie die onderwysdepartement nie
  • 34% wil nie hul kurrikulumvryheid verloor nie
  • 32% is gekant teen staatsassesserings
  • 26% was besorg oor hoe hul data gebruik sou word

‘n Volledige meningspeiling word nou nasionaal geloods en ons moedig gesinne wat nie geregistreer het nie aan om hul redes te deel.

Dit is ‘n belangrike geleentheid om aan die publiek en die staat te demonstreer hoe ontevrede tuisskolers is en wat die werklike struikelblokke ten opsigte van registrasie is.

As jy nog nie jou tuisleerders geregistreer het nie, en graag jou redes wil laat tel, kan jy die peiling hier voltooi:
Doen die peiling

Laaste Gedagtes

Die maande nadat die BELA-wet van krag geword het, het getoon hoe belangrik dit is dat tuisonderwysgesinne waaksaam, ingelig en verenig bly, en ook regsondersteuning geniet. Die Pestalozzi Trust is gereed om jou regte te verdedig, of dit nou in die hof, in regulasievergaderings of in konsultasies oor regeringstelsels is.

Ons is dankbaar dat die WKOD gewillig is om in gesprek te tree, en vir die duisende gesinne wat steeds deur hul lidmaatskap, deelname en aktivisme ons werk ondersteun.

As jy moontlik nog nie ‘n lid van die Pestalozzi Trust is nie, of ‘n tuisskoolgesin ken wat nog nie lid is nie, is dit nou die tyd om aan te sluit. Lidmaatskap verseker dat ‘n tuisskoolgesin se regte beskerm word en dat die gesin se stem verteenwoordig word waar dit die meeste saak maak.

Om aan te sluit, kyk op: www.pestalozzi.org

Nuusbulletin: Onderwysvryheid word deur die Pestalozzi Trust gepubliseer – sedert 1998 ‘n kampvegter vir tuisonderwys in Suid-Afrika.

Pestalozzi Trust bewillig R2.35m om BELA Bill te beveg

Deur
Admin
-
0

Die Trustees van die Pestalozzi Trust het hulle tot ‘n aanvanklike bedrag van R2.35 miljoen uit die Trust se kapitaalfonds verbind om die Basic Education Laws Amendment (BELA) Bill in die hof teen te staan, indien dit as wet bekragtig sou word. 

‘n Hoofdoel van die Pestalozzi Trust soos uiteengesit in die trustakte is: “to preserve the fundamental universally and constitutionally recognised rights of parents and families diligently to guide and direct the education of their children”. 

Die BELA Bill, wat nou na die Nasionale Raad van Provinsies (National Council of Provinces of NCOP) beweeg, sal ernstig inbreuk maak op die regte van ouers en hul vermoë om hul kinders op ‘n wyse op te voed wat in die beste belang van elke kind is. Dit is veral ‘n bron van kommer vir ouers met ‘n Christelike en ander geloofstelsel, aangesien dit ouers kan beperk in die vrye uitoefening van hul regte in die opvoeding van hul kinders.  

Die Trust is goed geposisioneer om die BELA Bill uit te daag, aangesien hy oor die jare aktief met verskeie staatsliggame geskakel het, insluitende die Departement van Basiese Onderwys, provinsiale onderwysdepartemente, die nasionale Ministerie van Basiese Onderwys, die Kabinet, die Presidensie en die Parlement van die Republiek van Suid-Afrika. Daarom is die Trust ook deeglik bewus van die gebreke in die Bill. 

Verder wag die Trust sedert die promulgering van die Beleid op Tuisonderwys om die wet waarop die Beleid eintlik gebaseer is, uit te daag. Daar is destyds besluit om nie die Beleid te betwis nie, aangesien die kans op sukses vir ‘n abstrakte hofsaak skraal is, en om eerder die BELA Bill direk te aan te vat. Noudat die BELA Bill die einde van die wettigingsproses nader, is die Trust besig om hom voor te berei vir hierdie regstryd.

Die Trust is van mening dat die prosedurele en substantiewe gebreke in die Bill tot ‘n prima facie-saak teen die Bill kan lei. 

Om hierdie regstryd verder te versterk, sal die Trust ook voortgaan met sy veldtogte om die Bill te stop voor dit wet word. Ons versoek dat jy hierdie veldtogte ondersteun; jou hulp sal verseker bydra tot die sukses van hierdie hofsaak. 

Baie dankie aan die lojale Trustlede, wat vir die opoffering van die prys van twee koffies per maand die Trust jare lank al ondersteun, en sodoende Einstein se stelling as waar bewys het dat die kragtigste mag in die heelal dié van saamgestelde rente is. Dit het die Trust in staat gestel om oor daardie jare ‘n fonds op te bou wat dit moontlik maak om miljoene rande vir ‘n hofsaak soos hierdie opsy te sit. 

Wanneer die BELA Bill in die NCOP bespreek word, word die Select Committee on Education and Technology, Sport, Arts, and Culture (die SC) die taak opgelê om die Bill in oënskou te neem. Die Select Committee vergader Woensdag 8 November van 10:00 tot 12:30 vir hul eerste bespreking van die BELA Bill. Tydens hierdie vergadering sal hulle waarskynlik besluit op die besonderhede van die proses van openbare deelname, en ook wanneer daardie proses sal plaasvind. 

Sluit gerus aan by jou provinsiale Tuisskool-Aktivistegroep om op hoogte te bly van die jongste verwikkelinge in jou provinsie. Sluit by die Tuisskool-Aktiviste-gemeenskap aan deur hierdie skakel te volg: https://chat.whatsapp.com/CcSoxn696xt94MxrFrTDhY.

Lede van die Pestalozzi Trust word herinner aan die WhatsApp-groep vir lede, waar daar Woensdag “Lewende” kommentaar en ‘n detailbespreking gedurende die vergadering van die Select Committee gaan wees. Om daarby aan te sluit, kyk in jou jongste Nuusbrokkie van die Trust, of kontak die Trust om aan te sluit. 

Jou betrokkenheid en deelname is broodnodig in ons voortgesette pogings om tuisonderwysregte te beskerm en te bevorder. Dankie vir jou ondersteuning! 

GHEJOLT (Gauteng JLC) vergadering: 28/2/2023

Deur
Admin
-
0

Op 28 Februarie 2023 het die Gauteng Home Education Joint Liaison Committee (GHEJOLT) sy eerste vergadering vir die jaar gehad. GHEJOLT is ‘n skakel-liggaam, wat bestaan uit tuisskolers en die Gautengse Onderwysdepartement (GDO). Die GDO het tot dusver hierdie vergaderings baie pligsgetrou gereël, en het verlede jaar vier vergaderings gehou. Hulle beplan om hierdie jaar vier JLC-vergaderings te hou, asook ‘n aantal vergaderings met ouers.

 

Die vergadering het, soos gewoonlik, in ‘n baie gemoedelike atmosfeer plaasgevind.  

 

Van 2017 af, toe die DBO die niksvermoedende tuisskolers met die BELA Bill verras het, het die Pestalozzi Trust konsekwent die DBO voor stok gekry oor hulle gebrek aan skakeling met die tuisskolers.  Hierdie konstante druk het tot ‘n vergadering tussen die Minister van Basiese Onderwys met die Pestalozzi Trust gelei. Daarna was daar ‘n vergadering van die Minister met ‘n groter groep tuisskolers by die Ronde Tafel, en uiteindelik het dit gelei tot die totstandkoming van die skakelkomitees, of JLC’s, wat veronderstel is om in al nege provinsies te funksioneer. Dit is die beleid van die Trust om nie die enigste liggaam te wees wat tuisskolers verteenwoordig nie, maar om die betrokkenheid van alle tuisskolers aan te moedig.

 

Tot dusver het Gauteng die leiding geneem met gereelde vergaderings. Hierdie vergaderings maak dit moontlik om ouers by te staan wat probeer registreer, maar wat probleme ondervind daarmee.

 

‘n Paar hoogtepunte van die vergadering:

 

  • Van die begin van die jaar tot op 23/2/2023 het die GDO 875 aansoeke om registrasie van tuisskolers ontvang. Van hierdie aansoeke is 470 verwerk. 20 aansoeke is afgekeur, omdat die leerders tutorsentrums bywoon. Ongeveer 2400 tot 2500 tuisskolers is in Gauteng geregistreer.

 

  • Die DBO is besig om ‘n stelsel te ontwikkel wat dit sal moontlik maak vir tuisskolers om aanlyn aansoek te doen vir registrasie. Dit sal dit moontlik makliker maak om te registreer: tans spook Gauteng om al die aansoeke te verwerk wat hulle ontvang.

 

  • Baie dankie aan al die tuisskolers wat bygedra het tot ons navorsing oor registrasie deur die meningsopname oor registrasie in te vul. Die resultate van die opname, wat onder meer die onaanvaarbare vertragings met die registrasie uitlig, is met die provinsies gedeel, en ons is dankbaar om te sien dat die DBO maniere ondersoek om registrasie makliker te maak.

 

  • ’n Oorsig van assesseringsprogramme is verskaf, tesame met ‘n verduideliking van die registrasieproses. Dit is nie nodig om elke jaar te registreer nie, want registrasiesertifikate is geldig vir 3 jaar, of vir ‘n fase geldig.

 

  • Tans kan leerders in Gauteng wat aanlyn stelsels gebruik wel as tuisleerders geregistreer word. Wanneer die konsep raamwerk vir aanlyn skole gefinaliseer is, sal aanlyn leerders nie vir tuisonderwys geregistreer word nie, maar sal hulle wel met hulle aanlyn skole op ‘n ander platform geregistreer word.

 

  • Leerders by mikroskole, kleinskole, tuisskoolsentrums en “cottage schools” sal nie vir tuisonderwys geregistreer word nie. Danksy die werk van die Trust, het die Gauteng Association for Home Schooling (GAHS) en ander die kwessie in die GHEJOLT ter sprake gebring by die GDO. Die GDO het op hulle beurt die DBO gekontak oor die status van hierdie instellings, en dit blyk dat die DBO gewillig is om met hierdie instellings ‘n gesprek aan te knoop.

 

  • Die tuisskolers van Gauteng, geregistreer en ongeregistreer, is op bekwame wyse by hierdie en ander onlangse vergaderings deur die GAHS verteenwoordig, en hulle sal verdere terugvoer gee.

 

Oorweeg dit asseblief om by jou provinsiale vereniging of ander organisasie aan te sluit (kyk by https://www.liberty-in-learning.org/lilcoalition.html) sodat hulle druk kan uitoefen op jou provinsiale onderwysdepartement om ‘n JLC in jou provinsie te begin.

123...7Bladsy 1 van 7

Recent Posts

© 2020 Pestalozzi Trust. Website by iMod Digital.
css.php